آماده نمودن وسایل: یک عدد سرنگ ، سرسوزن شماره ۲۰-۲۱ (برای اطفال ۲۱-۲۳ )، پنبه با الکل ، بتادین ، گاز استریل ، یک ویال هپارین ، ظرف محتوی یخ خرد شده ، دستکش یک بار مصرف.

آماده کردن سرنگ : آغشته کردن سرنگ با هپارین و سپس تخلیه سرنگ از هپارین به طور کامل.

قرار دادن بیمار در یک وضعیت راحت ( نشسته یا به پشت خوابیده ) در حالی که دست ها در وضعیت باز باشند.

در صورت استفاده از شریان رادیال ، انجام تست آلن ، به منظور ارزیابی جریان خون .

روش انجام تست آلن

الف ) آموزش به بیمار برای مشت کردن دست.

ب ) وارد آوردن فشار بر روی هر دو شریان اولنا و رادیال .

ج ) توصیه به بیمار برای باز کردن دست ، مشاهده دست از نظر تغییر رنگ.

د ) برداشتن فشار وارده بر شریان اولنا و مشاهده از نظر جریان خون و پر شدن مجدد مویرگها و قرمزی دست (در طول ۱۵ ثانیه) پر شدن رگها در پاسخ به این عمل نشان دهنده مثبت بودن تست آلن است یعنی شریان اولنا به تنهایی قادر به تامین خونرسانی دست است.

هـ ) در صورتی که تست آلن منفی باشد ، نباید از شریان رادیال برای نمونهگیری خون شریانی استفاده شود.

و اگر بیمار هوشیار نباشد یا همکاری نداشته باشد، به جای مشت کردن دست میتوان دست بیمار را بلند کرد ، تا زمانی که رنگ پریدگی دست مشاهده شود. سپس دستها را پائین آورده و فشار روی شریان اولنا برداشته شود.

پوشیدن دستکش .

لمس شریان رادیال ( یا براکیال یا فمورال)، انتخاب ناحیهای که نبض بهتر لمس میشود.

ثابت کردن شریان رادیال با باز کردن مچ به طرف خارج و ثابت کردن شریان براکیال با باز کردن آرنج به طرف خارج.

ضد عفونی کردن ناحیه تعیین شده با پنبه آغشته به بتادین ، سپس با پنبه الکل.

نگه داشتن پنبه الکل بین انگشتان .

در دست گرفتن سرنگ (با دست دیگر) ، وارد نمودن سوزن با زاویه ۴۵ درجه ، مستقیم به داخل شریان.

مشاهده سرنگ از نظر ورود خون پر فشار ، در این صورت از ادامه فرو بردن سوزن باید خودداری شود .

کشیدن دو الی سه میلی لیتر خون به داخل سرنگ.

نگه داشتن پنبه آغشته به مواد ضد عفونی کننده در کنار سوزن ، بیرون کشیدن سوزن و وارد آوردن سریع فشار بر ناحیه سوراخ شده با پنبه به مدت پنج دقیقه به منظور تشکیل لخته (برای بیمارانی که داروهای ضد انعقاد مصرف میکنند این زمان تا ده دقیقه افزایش مییابد(.

کنترل ناحیه از نظر خونریزی به کمک مشاهده و لمس.

استفاده از پانسمان فشاری در صورت ادامه خونریزی.

خارج نمودن سریع حبابهای هوا از داخل سرنگ (به منظور پیشگیری از تاثیر گذاری در نتیجه آزمایش(.

چسبانیدن بر چسب مشخصات بر روی سرنگ (نام و نام خانوادگی بیمار ، شماره تخت ، بخش ، تاریخ نمونه گیری(.

قرار دادن سرنگ در یک ظرف محتوی یخ.

در آوردن دستکش و شستشوی دست.

ثبت اطلاعات لازم روی فرم درخواست آزمایش .

ارسال سریع نمونه خون همراه فرم مربوطه به آزمایشگاه.

بدیهی است برای سرعت بخشیدن در امور ذکر شده ، همکاری سایر کارکنان الزامی است.

چندنکته :

ماهیچه ها ، تاندون و چربی به درد حساس هستند . استخوانها و اعصاب حساسیت بیشتری دارند بنابراین ناحیهای بایدانتخاب شود که به این بافتها و وریدها آسیب نرساند .

اولین ناحیه انتخابی رادیال ، سپس براکیال و آخرین انتخاب فمورال است.

در صورت موفق نشدن به خون گیری ، در یک ناحیه بیشتر از دو بار سعی نکنید.

لمس ، ثابت کردن و سوراخ کردن رگهای سطحی بسیار آسان تر از رگهای عمقی است . توجه داشته باشید که انتهایی ترین قسمت شریان ، سطحی ترین قسمت آن است.

عوارض تهیه نمونه خون شریانی :

هماتوم اختلال خونریزی دهنده، ایسکمی نسوج قسمتهای انتهایی ، عفونت ، فیستول شریانی وریدی.

تفسیر و مقادیر طبیعی نمونه خون شریانی

برخلاف اکثر آزمایشهای خونی، که نمونه خون از سیاهرگها گرفته می شود، نمونه این آزمایش از خون سرخرگی بدست می آید. در این آزمایش، اکسیژنی که در خون، از ریه ها به بافتهای بدن حمل می گردد، همچنین دی اکسید کربنی که از سلولهای بدن تولید شده و توسط خون به ریه ها، کلیه ها و کبد منتقل می گردد، اندازه گیری می شود. همچنین، عوامل دیگری نظیر میزان اسیدیته خون نیز محاسبه می شود. بهمین دلیل از این آزمایش، معمولاً جهت سنجش کفایت اکسیژن رسانی و عملکرد مطلوب ریه ها و کلیه ها و سیستم متابولیسم بدن در بیماران بستری در بیمارستان استفاده می شود. انجام این آزمایش، ساده است، نتیجه آن، فوراً حاضر می گردد و کاربرد زیادی نیز در موارد اورژانس دارد.

PH

۴۵/۷-۳۵/۷

نشاندهنده میزان اسیدیته خون. مقادیر آن تحت تأثیر کارکرد صحیح کلیه، ریه و متابولیسم بدن است.

PCO2

mmHg

۴۵-۳۵

نشاندهنده فشار گاز دی اکسید کربن و اکسیژن مقادیر آنها تحت تأثیر عملکرد ریه هاست.

PO2

mmHg

۱۰۰-۸۰

نشاندهنده فشار گاز دی اکسید کربن و اکسیژن مقادیر آنها تحت تأثیر عملکرد ریه هاست.

HCO3

mmol/Lit

۲۶-۲۲

بسته به عملکرد ریه، کلیه، اسیدیته و متابولیسم بدن، تغییر می کند.

O2(اشباع اکسیژن)

بالاتر از ۹۵ درصد

نشاندهنده کفایت اکسیژن رسانی خون به بدن